Mąż przeszedł na emeryturę i uznał, że od tej pory mam go obsługiwać jak w hotelu. Wtedy urządziłam mu „kurort”, którego długo nie zapomniał
Drzwi trzasnęły tak mocno, że kieliszki w kredensie zadzwoniły, jakby ktoś uderzył w nie łyżeczką.
W progu stał mój mąż, Roman. Twarz miał czerwoną z emocji, oczy błyszczały triumfalnie, a w ręku trzymał swoją starą skórzaną teczkę — tę samą, z którą przez trzydzieści pięć lat chodził do zakładu.
— Koniec, Haniu! — oznajmił uroczyście. — Od dziś jestem emerytem. Człowiekiem wolnym. Z prawem do odpoczynku!
Uśmiechnęłam się szczerze. Naprawdę się cieszyłam.
Roman przez całe życie pracował jako brygadzista w fabryce pod Poznaniem. Wracał zmęczony, z bólem pleców, narzekał na młodych pracowników, na normy, na hałas maszyn. Emerytura była jego marzeniem. Wyobrażałam sobie, że teraz będziemy razem jeździć na działkę, chodzić na spacery nad Wartę, może wreszcie pojedziemy nad morze nie we wrześniu po taniości, tylko wtedy, kiedy naprawdę będziemy chcieli.
— Zasłużyłeś — powiedziałam, obejmując go. — Odpoczniesz. Może trochę zwolnimy oboje.
Roman wysunął się z moich ramion i poszedł do kuchni.
— Zwolnić to ja zwolnię. Ty jeszcze popracujesz. A teraz dawaj kolację. Trzeba to uczcić.
Pierwszy wieczór był nawet miły. Zrobiłam śledzie, sałatkę, usmażyłam kotlety. Roman opowiadał historie z hali, śmiał się, wznosił toasty herbatą z cytryną, bo lekarz zakazał alkoholu. Myślałam: zaczyna się spokojny czas.
Myliłam się.
Następnego ranka obudził mnie brzęk łyżeczki w szklance.
Była szósta trzydzieści.
Pracowałam z domu jako księgowa. Zwykle wstawałam około ósmej, bo najwięcej zleceń robiłam wieczorami. Ale teraz z kuchni dobiegł głos Romana:
— Hanka! Gdzie śniadanie?
Wyszłam z sypialni w szlafroku, zaspana.
— Roman, przecież nie idziesz do pracy. Czemu wstałeś tak wcześnie?
— Rytm trzeba utrzymać! Emerytura to nie rozkład człowieka. A obsługa powinna być punktualna.
Obsługa.
To słowo wbiło się we mnie jak drzazga.
Nie odpowiedziałam. Zrobiłam jajecznicę, kawę, podałam chleb. Roman zjadł, otarł usta i przeniósł się na kanapę. Włączył telewizor.
Od tego dnia nasz dom przestał być domem.
Stał się pensjonatem, w którym Roman był gościem honorowym, a ja — jedyną pracownicą.
— Hanka, herbata!
— Hanka, obiad ma być świeży. Wczorajszej zupy nie jem.
— Hanka, czemu odkurzacz chodzi, kiedy oglądam wiadomości?
— Hanka, gdzie skarpety?
— Hanka, zrób naleśniki. Mam ochotę.
Kiedy przypominałam, że pracuję, machał ręką.
— Pracujesz przy komputerze. To nie robota. Ja trzydzieści pięć lat stałem na hali. Teraz ty trochę poskaczesz.
Trochę.
W ciągu miesiąca schudłam cztery kilo. Nie od diety, od nerwów. Budziłam się wcześniej niż dawniej, gotowałam, sprzątałam, pracowałam między jego żądaniami. Wieczorem padałam bez sił, a Roman narzekał, że „żona na emeryturze męża powinna być pogodna”.
Któregoś dnia kazał mi przerwać rozliczenia, bo chciał racuchy.
— Teraz? Mam termin do piętnastej.
— Klient poczeka. Mąż ważniejszy.
Wtedy coś we mnie pękło.
Nie głośno. Cicho.
Następnego ranka wstałam o szóstej. Zrobiłam kawę tylko sobie. Na stole położyłam kartkę:
Pensjonat „U Hanny” — cennik usług
Śniadanie na życzenie: 25 zł
Obiad świeży codziennie: 45 zł
Herbata podana do kanapy: 10 zł
Pranie i prasowanie: według ilości
Narzekanie przy obsłudze: dopłata 50 zł
Samodzielne przygotowanie posiłku: bezpłatne
Wspólne obowiązki małżeńskie: do ustalenia z szacunkiem
Roman wszedł do kuchni, przeczytał i parsknął.
— Co to za głupoty?
— Regulamin kurortu — odpowiedziałam spokojnie. — Mówiłeś, że chcesz odpoczynku jak w sanatorium. Proszę bardzo. Tylko sanatorium ma personel i pensje. Ja jestem żoną, nie obsługą.
— Oszalałaś?
— Nie. Policzyłam.
Wyciągnęłam drugi dokument. Rozpisane wydatki. Moje dochody. Jego emerytura. Koszty mieszkania. Godziny mojej pracy. Godziny, które zabierały jego zachcianki.
Roman spojrzał na kartkę i poczerwieniał.
— Ja całe życie zarabiałem!
— A ja całe życie prałam, gotowałam, rodziłam, wychowywałam, pracowałam i jeszcze dziękowałam, że nie narzekasz bardziej. Koniec.
Tego dnia nie zrobiłam mu śniadania.
Zamknęłam się w pokoju i pracowałam. Roman najpierw trzaskał szafkami. Potem zjadł chleb z serem. Potem obraził się i poszedł do kolegi.
Wieczorem wrócił głodny.
— Co na kolację?
— To, co sobie zrobisz.
Przez tydzień trwała wojna. Zimna, domowa, upokarzająca. Roman mówił, że jestem niewdzięczna. Że zmieniłam się na starość. Że „kobiety teraz za dużo czytają w internecie”.
A potem przyszedł dzień, który wszystko odwrócił.
Źle się poczułam. Ciśnienie skoczyło tak, że musiałam usiąść na podłodze w łazience. Roman przestraszył się naprawdę. Wezwał pogotowie. W szpitalu lekarz powiedział:
— Przemęczenie, stres. Pani nie jest maszyną.
Roman siedział obok mojego łóżka z czapką w rękach. Pierwszy raz od dawna nie wyglądał jak pan domu.
Wyglądał jak człowiek, który zrozumiał, że można stracić coś więcej niż pracę.
— Haniu — powiedział cicho — ja chyba nie zauważyłem, że ty też jesteś zmęczona.
Łzy napłynęły mi do oczu.
— Nie zauważyłeś, bo ci było wygodnie.
Milczał długo.
Po powrocie do domu nie było cudownej przemiany z dnia na dzień. Ale następnego ranka Roman wstał o siódmej i sam zrobił owsiankę. Przypalił garnek. Potem umył go bez komentarza. W południe poszedł po zakupy z listą. Wieczorem powiedział:
— Może jutro ja ugotuję zupę?
Zupa była za słona. Ale zjadłam ją z wdzięcznością.
Dwa miesiące później Roman zapisał się do klubu seniora. Razem zaczęliśmy jeździć na działkę nie po to, żebym ja kopała grządki, a on leżał w hamaku, tylko żebyśmy oboje oddychali.
Czasem nadal próbuje krzyknąć z pokoju: „Hanka, herbata!”. Wtedy wystarczy, że spojrzę. Sam wstaje.
Nie naprawiliśmy trzydziestu pięciu lat w jeden dzień.
Ale tamtego poranka z cennikiem zaczęliśmy od nowa — nie jako pan i obsługa, nie jako emeryt i jego służąca, tylko jako dwoje ludzi, którzy za późno zrozumieli, że odpoczynek jednego nie może być zbudowany na zmęczeniu drugiego.
A jeśli mężczyzna naprawdę zasłużył na spokojną starość, kobieta obok niego też na nią zasłużyła.
