Sanne stak de sleutel in het slot van de portiekdeur. De trap rook naar natte jas en de bakfiets van de buurvrouw stond weer half op de derde tree. Haar koffer bonkte tegen elke rand van de steile trap, en Fenna rende met haar rugzakje naar boven.
Pas toen ze de deur van hun appartement openmaakte, voelde ze het. Geen gezoem van de koelkast die altijd een beetje te hard stond. Geen oranje lampje van de router in de gang. De hal was leeg.
Ze deed het licht aan. In de woonkamer stond het tv-meubel er nog, maar de televisie zelf was weg. Op de plek van de wasmachine zat alleen een donkere vlek op het zeil. In de keuken gaapte het gat in het aanrecht waar de magnetron had gestaan. De plant op het dressoir hing slap over de rand; niemand had hem water gegeven.
„Mam…" Fenna stond in de deuropening van haar kamer. Haar stem bibberde. „Mijn tablet is weg."
Sanne haalde diep adem en belde Jeroen.
„Met mij."
„Jeroen, waar zijn de spullen?"
„Ik heb alvast een paar dingen naar pa en ma in Woudenberg gebracht. Het meeste staat al daar. Ik kom morgen voor de rest."
„Je hebt Fenna's tablet meegenomen? Ze denkt dat er is ingebroken. Waarom heb je niks gezegd?"
„Ik heb het wel gezegd. We verhuizen eind mei. Jij luisterde alleen niet. En die tablet was een cadeau van mijn ouders, dus die hoort bij mij."
„Dat cadeau is betaald met geld dat jij elke maand naar hen overmaakt. Dat is niet hetzelfde."
„Kan me niet schelen. Als je hier niet komt, dan zoek ik het zelf uit. Ik ben klaar met je gezeur. Ik ga scheiden."
„Ik kom niet. Ik verander de sloten. Jij komt er niet meer in."
Sanne verbrak de verbinding en zakte op de vloer tussen de lege dozen. Fenna ging naast haar zitten, de rugzak nog om.
Drie weken eerder was Jeroen laat thuisgekomen. Sanne had net de erwtensoep opgewarmd en de boterhammen gesneden. Fenna zat al aan tafel te kleuren.
Jeroen waste zijn handen, ging zitten, en zei: „Ik heb besloten dat we eind mei naar mijn ouders verhuizen. Het huis in Woudenberg is te groot voor hen alleen."
Sanne legde haar vork neer. „En waarom wij? Je zus Kim woont daar tien minuten vandaan. Laat die helpen."
„Kim heeft drie kinderen en een eigen huis. Die kan niet ook nog voor pa en ma zorgen."
„En wij hebben hier ook een leven. Mijn werk, Fenna's school en turnen. We zouden deze zomer eindelijk een keer naar zee gaan."
„Die vakantie gaat niet door. Het geld is nodig voor de verbouwing bij pa en ma. Mam heeft al bepaald welke kamers wij krijgen. Er moet een nieuwe vloer in de zomerkeuken."
Sanne voelde de lucht uit haar longen trekken. „Dus jij en je moeder hebben alles al beslist? Zonder mij? En mijn baan dan? Ik verdien meer dan jij, dat weet je."
„Je kunt thuiswerken of gewoon meehelpen op het erf. Werk zat."
„En de geit en de kippen? Die kosten meer aan voer dan ze opbrengen. Je vader is vierenzeventig, je moeder heeft last van haar heup. Ze zouden moeten stoppen met die beesten."
„Ze doen het allemaal voor ons. Verse eieren, melk, groente. Dat is toch gezond?"
„Gezond? Wij werken ons elke zomer kapot in die tuin, en dan komt je zus met haar auto en laadt de achterbak vol. Ik heb het zelf gezien. En jij geeft haar ook nog eens geld voor boodschappen."
Jeroen werd rood. „Nu ga je te ver. Mijn familie is mijn familie."
„En ik ben je gezin. Of was ik dat? Jij beslist in je eentje dat we verhuizen, dat Fenna van school moet, dat ik mijn baan opgeef, dat we onze vakantie schrappen, en dat we ook nog eens deze woning gaan verhuren. Wie denk je wel dat je bent?"
„Ik ben het hoofd van dit gezin. En ik heb besloten. Eind mei verhuizen we."
„Prima. Jij verhuist. Ik blijf hier. Deze woning staat op mijn naam. Huurders komen er niet in."
„Dan zoek je het maar uit. Als je niet meegaat, is het over."
„Dat is het al."
De volgende ochtend belde Sanne een slotenmaker. Hij verving het slot van de voordeur en het nachtslot. Ze betaalde hem contant en vroeg om een bon.
Daarna liep ze naar de elektronicawinkel en kocht voor Fenna een nieuwe tablet, een beter model. Ze hielp haar dochter met inloggen en zei: „Soms doen grote mensen heel domme dingen. Dit is jouw tablet. Niet die van opa en oma, niet die van papa. Van jou."
Die middag zat Sanne bij haar advocaat aan de gracht. Ze schoof het huurcontract van de woning over tafel en een salarisstrook van Jeroen.
„Ik wil een echtscheiding en kinderalimentatie. Zeshonderdvijftig euro per maand voor Fenna. Hij verdient genoeg."
De advocaat knikte. „Dat is redelijk. Zijn inkomen is stabiel. Ik stel de stukken op."
Een week later stond Jeroen voor de deur. Sanne hoorde hem de sleutel in het slot steken, draaien, duwen. Geen beweging. Hij bonkte op de deur.
Ze opende op een kier.
„Je komt er niet in. Het slot is nieuw. De scheidingspapieren komen naar je toe via mijn advocaat. Ik heb zeshonderdvijftig euro per maand gevraagd voor Fenna."
Jeroen staarde naar de spleet. Zijn mond bewoog, maar er kwam niks.
„Je spullen staan in de berging op de gang. Ik leg ze er vanavond neer."
Ze deed de deur dicht. Door het hout heen hoorde ze hem nog één keer de klink naar beneden duwen. Toen de trap aflopen.
Nu woont Jeroen in Woudenberg. Hij staat om zes uur op om de geit te melken en de kippen te voeren. Zijn zus komt twee keer per week langs om groente en eieren op te halen. Hij heeft zijn baan op afstand, maar het salaris is na de alimentatie krap. Fenna ziet hij één weekend per maand, als hij tijd en benzinegeld over heeft.
Twee winters later vond Sanne bij de belastingpapieren een oude afschriftenmap. Ze bladerde erdoorheen en zag een doorlopende overboeking van tweehonderd euro per maand naar Kim, met als omschrijving ‘boodschappen voor pa en ma’. Drie jaar lang, vanaf hun gezamenlijke rekening. Sanne had die rekening nooit maandelijks gecontroleerd; Jeroen deed de administratie.
Ze legde de map terug in de doos en deed de klep dicht. De ontvangstbevestiging van de slotenmaker zat nog aan de binnenkant van de kastdeur geplakt.
