Kupione przed ślubem
Zadzwoniła akurat wtedy, kiedy kończyłem myć podłogę w kawalerce. W słuchawce usłyszałem zdyszany głos teściowej.
— Marek, otwieraj. Jesteśmy na dole. Ola właśnie rozstała się z Krzyśkiem, pakuje rzeczy. Będzie u ciebie przez jakiś czas. Nie stój tak, winda nie działa!
Wyjrzałem przez okno na podwórko-studnię między kamienicami na Grochowie. Stara, rozklekotana Škoda teściowej stała zaparkowana na chodniku, a Ola wyciągała z bagażnika naręcza ubrań na drucianych wieszakach. Żadnego „czy mógłbyś”, żadnego „przepraszam, że bez zapowiedzi”. Po prostu przyjechały.
Zszedłem na dół w klapkach, jeszcze z mokrą szmatą w ręku. Teściowa, pani Wiesława, stała przy otwartym bagażniku i wyciągała pudła. Ola miała podkrążone oczy — bez makijażu, w rozciągniętym swetrze. Wyglądała tak, jakby poprzednią dobę spędziła w samochodzie na parkingu. W rękach ściskała reklamówkę z jakimiś drobiazgami. Zapachy — benzyna, wilgotna tektura, perfumy typu „hiacynt”.
— Nie za szybko — rzuciłem, opierając się o framugę. — O której Ola do ciebie wraca? Bo jutro o dziewiątej przyjeżdża elektryk.
Teściowa wyprostowała się jak struna.
— Jaki elektryk? Przecież mówię: będzie mieszkać u ciebie. U mnie miejsca nie ma, wiesz, że w salonie zrobiłam gabinet. Poza tym Krzysiek to idiota i mam dość patrzenia, jak ona płacze. Niech pobędzie u ciebie, przewietrzy głowę. Miesiąc, góra dwa.
— Mieszkanie jest wynajęte — powiedziałem. — Od pierwszego wchodzi lokator. Student z Politechniki, już wpłacił zaliczkę.
Teściowa zamarła z tekturowym pudłem w objęciach.
— Co ty wygadujesz? Lokator? Przecież tu Olka ma być! Marek, opamiętaj się. To jest siostra twojej żony! Nie możesz jej wyrzucić na bruk dla jakiegoś obcego chłopaka!
— Nie wyrzucam. Po prostu nie wprowadzam.
— Synu — teściowa zmieniła ton na słodki, konfidencjonalny. — Monika mówiła, że poprzedni lokatorzy się wyprowadzili. Mieszkanie stoi puste już trzeci tydzień. Po co ci ten pośpiech? Oddasz mu zadatek i po sprawie.
Monika. Moja żona. Która oczywiście już wszystko omówiła z mamą za moimi plecami, a mnie postawiła przed faktem dokonanym. Poczułem, jak zaciskam zęby — ten sam schemat od trzech lat: najpierw narada w damskim gronie, potem ja mam dostarczyć lokal.
— Monika nie ma nic do gadania w sprawie tego mieszkania — odparłem. — Kupiłem je trzy lata przed ślubem. Spłacam sam. Ona nawet nie jest współwłaścicielką.
Ola, która do tej pory stała bez słowa, ściskając tę reklamówkę, uniosła głowę. W oczach miała coś pomiędzy pretensją a ulgą — jakby czekała na mój sprzeciw, żeby potwierdzić sobie, że na nikogo nie może liczyć.
— Mareczku — teściowa postawiła pudło na ziemi. — Nie bądź taki. To rodzina. Nie liczy się każdy grosz.
— Dwieście pięćdziesiąt tysięcy kredytu na głowie to nie jest „każdy grosz” — powiedziałem cicho. — Tę kawalerkę spłacam sam od siedmiu lat, dlatego ją wynajmuję — rata za wynajem idzie w kredyt. My z Moniką siedzimy na Rakowcu w większym, bo tam miejsca starczyłoby tylko dla jednego. Gdyby nie ten wynajem, już dawno bym ją sprzedał z tą bańką długu.
Teściowa otworzyła usta.
— Przesadzasz. Monika ma rację, robisz się sknerą.
Z kieszeni bluzy wyjąłem telefon. Wybrałem numer do żony. Odebrała po trzech sygnałach — służbowy, rzeczowy ton.
— Tak, Marek?
— Wiedziałaś, że twoja matka pakuje Olę do mojej kawalerki?
Cisza. A potem przeciągłe westchnienie.
— No wiesz… Mama prosiła. Ola jest załamana, nie mogłam odmówić. Pomóż jej, to przecież tylko kilka tygodni. Płacić za prąd sama będzie, zobaczysz.
— Monika, my wynajmujemy mieszkanie na Rakowcu. Płacimy po połowie. Chcesz pomóc siostrze — proszę bardzo. Moja połowa czynszu idzie na jej utrzymanie, a ja wprowadzam się do ciebie do pokoju u mamy.
— Marek, nie wygłupiaj się.
— Albo twoja rodzina przestaje rozporządzać moim majątkiem — mówiłem dalej, patrząc prosto na teściową — albo każde z nas idzie w swoją stronę. Wybór jest twój.
Rozłączyłem się.
Teściowa patrzyła na mnie z otwartymi ustami.
— Ty… ty naprawdę jej to powiedziałeś? Przy Oli?
— Proszę spakować rzeczy z powrotem — powiedziałem, odwracając się do drzwi. — Na Mokotowską jest noclegownia dla kobiet, gdyby Ola jednak nie chciała wracać do mamy.
— Marek! — krzyknęła teściowa. — Ja tego nie będę drugi raz dźwigać! Mam przepuklinę kręgosłupa, wiesz o tym?! Jeżeli teraz zamkniesz drzwi, zabieram Olę do siebie, ale ty nie masz po co dzwonić do mojej córki. Koniec z wami!
Na dźwięk nazwy ulicy Ola drgnęła — pierwszy raz od przyjazdu coś poruszyło się w jej twarzy. Nie rozpłakała się, tylko zacisnęła palce na reklamówce tak mocno, że trzasnął plastik. Po chwili odwróciła się i zaczęła wrzucać wieszaki z ubraniami z powrotem do bagażnika — szybko, kanciastymi ruchami, jakby chciała wyprzedzić kolejną falę wstydu. Teściowa próbowała ją powstrzymać, ale Ola wyszarpnęła łokieć.
— Zostaw to, mamo — usłyszałem jej przyciszony ton. — Nie chcę tu być.
Zatrzymałem się na półpiętrze. Spojrzałem w dół przez metalowe pręty balustrady.
— To jest wasza decyzja — powiedziałem i ruszyłem dalej.
Wieczorem Monika wróciła do naszego mieszkania na Rakowcu z kamienną twarzą. Usiadła przy stole w kuchni, położyła przed sobą telefon i przez dobrą minutę stukała paznokciem w ekran.
— Moja matka dzwoniła trzy razy — odezwała się w końcu. — Podobno ją upokorzyłeś. Przy sąsiadach. Że niby Ola się popłakała i pół godziny stały na tym parkingu, zanim spakowały graty do auta.
— Twoja matka upokorzyła się sama — powiedziałem, mieszając cukier w szklance. — Nikt jej nie zapraszał.
— Marek, to jest moja rodzina. Nie możesz traktować ich jak obcych. Jak petentów.
— A oni nie mogą traktować mojego mieszkania jak rodzinnego domku letniskowego. Pamiętasz lato dwa lata temu? Twoja ciotka z wujkiem przyjechali nad morze i „wpadli na tydzień” na Grochów, bo szkoda płacić za hotel. Bez pytania. Telefon od twojej matki: „Marek, dasz klucze, przecież to rodzina”. Oddałem, a oni zostawili po sobie pleśń w łazience i pustą butelkę po nalewce na parapecie. Od tamtej pory liczę. Uważnie.
Monika podniosła głowę. W oczach miała coś, czego wcześniej nie widziałem. Nie gniew. Raczej zawód — ale zawód tym, że nie dałem się ustawić.
— Wiesz co — powiedziała cicho. — Mama ma rację. Zmieniłeś się. Kiedyś byłeś hojny, pomocny. Teraz tylko liczysz, przeliczasz, każdy grosz osobno. Co z ciebie za mąż?
— Taki, który nie chce płacić alimentów na twoją siostrę — odparłem. — Bo do tego to zmierza, prawda? Najpierw mieszkanie, potem jedzenie, potem jakaś pożyczka na nowy start. I tak miesiąc za miesiącem.
Monika wstała. Sięgnęła po klucze z haczyka przy drzwiach. Zawahała się przez ułamek sekundy — sama już kiedyś mówiła, że ma dość bycia „rodzinnym bankiem”, tylko zawsze na słowach się kończyło. Ale teraz, pod naciskiem matki i łez Oli, odżył stary resentyment: to Marek jest winny, bo nie dołożył się wystarczająco do ich życia.
— W takim razie nie mamy o czym rozmawiać. Jadę do mamy. Ola potrzebuje teraz wsparcia. A ty… możesz sobie dalej liczyć.
Trzasnęły drzwi. Przez chwilę stałem, patrząc na pęk kluczy, który został na blacie — ten od naszego mieszkania na Rakowcu.
Zadzwoniłem do elektryka i potwierdziłem wizytę na jutro. Potem wykręciłem numer studenta z politechniki; kiedy usłyszał, że umowa nie dojdzie do skutku, w słuchawce zapadła cisza. Wypuścił powoli powietrze. „I co teraz?” — zapytał. Odpowiedziałem, że przelewam zadatek w podwójnej wysokości, bo to moja wina — zmiana planów życiowych, przykro mi. Rozłączył się, ale słyszałem, że nie przeklął. Tylko westchnął.
Wieczorem założyłem konto na portalu z ogłoszeniami i wystawiłem kawalerkę na sprzedaż. Dwieście pięćdziesiąt tysięcy kredytu nie spłaci się samo, a skoro nie mogę już wynajmować — plan był prosty: sprzedać, spłacić resztę i kupić coś mniejszego na własność. Bez rodziny, bez lokatorów, bez niespodziewanych gości.
Tydzień później w drzwiach na Rakowcu stanęła teściowa. Tym razem sama, bez Oli, za to z torbą domowych naleśników i miną, która miała wyrażać skruchę.
— Przyniosłam, świeże — powiedziała, wsuwając się do przedpokoju. — Mareczku, porozmawiajmy. Ola już wróciła do Krzyśka, pogodzili się. A ty i Monika nie możecie tak żyć. Ona tęskni. Ty też na pewno. Daj sobie pomóc.
Pogodzili się. Po tygodniu. Prawie parsknąłem, wyobrażając sobie Krzyśka na klęczkach z tanimi tulipanami z Biedronki. Więc cały ten spektakl — noclegownia, parkowanie na chodniku, wyrzucanie ubrań z bagażnika — był na pokaz. Żeby mi pokazać, gdzie moje miejsce w rodzinie. A teraz naleśniki.
Wszedłem do kuchni, usiadłem przy stole.
— Nie potrzebuję pomocy — powiedziałem. — Potrzebuję, żebyście zrozumieli jedno zdanie: moje mieszkanie nie jest własnością rodzinną Moniki. Koniec. Kropka.
Teściowa postawiła talerz na stole. Naleśniki pachniały twarogiem i cynamonem. Prawie poczułem się winny. Prawie.
— Monika jest nieszczęśliwa — powiedziała cicho, bez sztucznego miodu w głosie. — Ty tego nie widzisz?
— A ty widziałaś, jak ja byłem nieszczęśliwy przez ostatnie trzy lata? Wieczne „Marku, pomóż, Marku pożycz, Marek przecież ma”. Przez trzy lata oddawałem wam pół wypłaty. I co? Dziś usłyszałem, że jestem sknerą.
Teściowa milczała.
— Dziękuję za naleśniki — dodałem. — Ale klucze od mieszkania na Rakowcu są u Moniki. Ona wie, gdzie leżą.
Wstała bez słowa. Przy drzwiach odwróciła się jeszcze.
— Rozwód — rzuciła. — Naprawdę tego chcesz?
— Tego nie chcę — odparłem. — Ale tego, co wy chcecie, też już nie dam rady. Ola wróciła do Krzyśka czy nie — nie wiem i prawdę mówiąc, już nie chcę wiedzieć. Wczoraj sprzedałem kawalerkę. Spłaciłem kredyt. Kupiłem coś mniejszego na Pradze, tylko na siebie.
Po jej wyjściu wyjąłem z szafki papiery — akt notarialny był już podbity. Nowe mieszkanie: trzydzieści metrów na czwartym piętrze, widok na dachy praskich kamienic, zero balkonu i jeszcze nie do końca skręcona szafka w kuchni. Ale moje. Tylko moje. Ze sprzedaży zostało mi na wkład własny i pierwszą ratę, która w styczniu przyszła z potwierdzeniem na maila.
Monika zadzwoniła ostatni raz pod koniec miesiąca. Pytała o rzeczy, które zostawiłem w wynajmowanym mieszkaniu — starą suszarkę do włosów, jakąś książkę kucharską. Głos miała już obcy, jakby dzwoniła do kolegi z pracy.
— Trzymaj wszystko — powiedziałem. — Mnie nic nie jest potrzebne.
— Szkoda — rzuciła. — Naprawdę szkoda. Mogło być inaczej.
— Mogło — przyznałem. — Ale nie było.
Odłożyłem telefon i otworzyłem okno. Trzydzieści metrów kwadratowych. Za ścianą sąsiad nastawiał Radio Złote Przeboje, na dole trzeszczał tramwaj na Targowej. Żadnych drucianych wieszaków w bagażniku. Żadnych naleśników na zgodę. Pierwsza rata za styczeń — pierwsza w życiu, która nie bolała.
