Floor zette haar tas op de keukentafel en staarde naar het overzicht van haar spaarrekening op haar telefoon. Min tweeduizend vierhonderd euro. Dat was het bedrag dat er deze maand weer bij was gekomen. Schulden van mevrouw Verbruggen, haar schoonmoeder. Thomas stond bij het aanrecht, zijn rug naar haar toe, en deed alsof hij de vaatwasser aan het inruimen was.
"Het is maar tijdelijk, Floor. Ze heeft gewoon even pech met die tandartsrekening," zei hij zonder zich om te draaien.
Floor voelde iets in haar borstkas verstrakken. Al drie jaar lang was het "maar tijdelijk." Eerst was het de openstaande energierekening na de scheiding. Toen de lening voor de reparatie van haar dak. Toen de creditcardschuld waarvan Floor niet eens wist dat ze bestond. En nu een wortelkanaalbehandeling die blijkbaar net zoveel kostte als een midweek Barcelona.
In de woonkamer lag hun dochter Noor van zeven onder een dekentje op de bank. Ze had koorts, voor de derde keer deze maand, en Floor had haar weer alleen moeten laten met een iPad en een kopje thee terwijl zij naar het postkantoor rende voor een extra dienst. Floor werkte als loketbediende bij bpost en draaide avondshiften bij het callcenter van een verzekeringsmaatschappij. Thomas was vrachtwagenchauffeur, dus die zat hele weken op de weg. Kwam hij thuis, dan sliep hij. Of hij was bij zijn moeder in Genk, om "even te kijken hoe het met haar ging."
Floor liep naar Noor, voelde aan haar voorhoofd en zag dat de thee koud was. Het kopje stond op een onderzetter met een afbeelding van de Eifeltoren, gekocht tijdens hun laatste vakantie, vlak na de geboorte van Noor. Zeven jaar geleden.
Toen ze terugliep naar de keuken, hoorde ze Thomas aan de telefoon met zijn moeder.
"Nee, mam, ik kan vrijdag niet. Ik moet naar Antwerpen… Ja, dat is die rit naar Spanje… Nee, Floor kan het geld niet eerder overmaken, dat duurt nog tot volgende week."
Floor ging op een kruk zitten en haar handen begonnen te trillen. Geld overmaken. Het salaris van haar nachtdiensten, dat eigenlijk bedoeld was voor Noors nieuwe winterjas en zwemles. Dat stond al maanden op de wachtlijst.
Het breekpunt kwam op een woensdagmiddag in november. Floor was vroeg klaar met haar ochtendshift en besloot spontaan om schoon schip te maken. Ze had vijfhonderd euro contant, bedoeld voor de laatste termijn van een persoonlijke lening die mevrouw Verbruggen had afgesloten voor een naaimachine. De machine waarmee ze gordijnen zou gaan maken voor klanten, een businessplan dat al achttien maanden "bijna van de grond kwam." Floor reed naar Genk, naar het appartementje aan de Sint-Martensstraat.
De voordeur stond op een kier. Mevrouw Verbruggen zat in haar keuken met haar vaste vriendin, mevrouw Janssens van de derde verdieping. Ze waren espresso aan het drinken uit vintage kopjes die Floor herkende van een rommelmarkt in Luik, gekocht op een zondag dat zij eigenlijk met Noor naar de kinderboerderij had gewild.
Floor hoorde haar schoonmoeder praten nog voor ze had aangebeld.
"Floor? Ach, die denkt ook dat ze de enige is die hard werkt. Ik heb dertig jaar met haar schoonvader in die stomerij gestaan, zonder ooit een dag te klagen. Die meid weet niet wat aanpoten is. En Thomas maar maar betalen, die sukkel ziet het verschil niet tussen een vrouw en een klaagmuur."
De stem van mevrouw Janssens: "Maar ze heeft toch ook Noor, he. Dat is ook een zorg."
"Een kind? Noor is het makkelijkste kind van de wereld. Die zit gewoon met haar neus in een scherm. Floor moet niet overdrijven. Wij hadden drie kinderen en een zaak. Zonder oppas. Zonder gezeur."
Floor stond stil. De vitrage bewoog zachtjes. Ze keek naar de envelop in haar hand, naar de vijf briefjes van honderd die ze die ochtend nog speciaal was gaan pinnen bij het filiaal aan de Korenmarkt. Ze dacht aan Noor, die vorige week had gevraagd of mama misschien op vrijdagmiddag vrij kon krijgen, alleen die ene vrijdag, voor het schoolfeest waar alle andere moeders waren.
Ze belde niet aan. Ze wachtte tot ze zichzelf weer hoorde ademen. Toen duwde ze de deur open en liep door naar de keuken.
Mevrouw Verbruggen keek op. Niet eens schuldbewust, eerder geërgerd dat het bezoek ongelegen kwam.
Floor legde het geld op tafel, naast het espressoapparaat dat Thomas haar met Kerstmis had gegeven, omdat "mam die al had en toch niet gebruikte."
"Dit is de laatste keer."
"Wat bedoel je, de laatste keer?"
"De laatste keer dat ik uw rekeningen betaal. De laatste keer dat ik nachtdiensten draai voor een naaimachine die stof vangt. De laatste keer dat Noor aan haar juf moet uitleggen dat haar moeder niet naar het schoolfeest komt omdat oma een betalingsregeling nodig heeft voor een nieuw matras."
Mevrouw Verbruggen lachte, een hard, kort lachje met een ondertoon van espresso en minachting. "Wel, wel. De grote mevrouw Bosmans komt eindelijk voor zichzelf op. Dacht je dat Thomas hier blij mee is? Je zet hem voor schut."
"Dan zet ik hem maar voor schut," zei Floor. Haar stem trilde niet. Dat verbaasde haar nog het meest. "Hij kiest straks zelf wel. Of zijn gezin. Of de schulden van iemand die niet wil toegeven dat ze gokt."
Het bleef stil. Mevrouw Janssens staarde naar de suikerpot. Mevrouw Verbruggen werd bleek onder haar rouge. Het gokken was het grote geheim. Het ding dat nooit hardop werd gezegd maar dat Floor allang doorhad, omdat er wekelijks onverklaarbare uitgaven waren bij een tankstationnetje vlak bij het casino in Oostende.
Die avond, thuis in Gent, barstte de bom. Thomas was razend. Zijn vuist kwam hard op de eettafel, zijn stem schoot uit. Hoe durfde ze, dat mens was zijn moeder, ze zat in de put, Floor was harteloos, egoïstisch, koud.
Floor liet hem uitrazen. Ze ging voor het raam staan, met haar rug naar hem toe. Beneden speelden kinderen op het pleintje, verlicht door oranje straatlantaarns. Noor was bij haar eigen moeder, in Sint-Niklaas, voor de nacht.
Toen draaide ze zich om.
"Weet je wat het ergste is, Thomas? Ik herinner me niet meer de laatste keer dat Noor me mama noemde zonder er meteen achteraan te vragen hoe laat ik thuiskwam."
Thomas zweeg. Zijn hand hing stil boven de tafel.
"Ze heeft geleerd om niet te vragen of ik blijf. Ze vraagt hoe laat ik vertrek. Dat is het verschil tussen een moeder en een dienstregeling."
Er gingen twee weken voorbij waarin het huis een ijskast was. Mevrouw Verbruggen belde tien keer per dag. Huilde, schold, smeekte, zette Thomas onder druk, dreigde met "dan ben ik je moeder niet meer." Thomas liep rond met een gezicht alsof hij zelf failliet was verklaard.
En toen, ergens tussen de stiltes door, gebeurde er iets kleins. Noor moest voor school een spreekbeurt houden over haar familie. Floor hielp haar met de voorbereiding. Ze maakten een poster met foto's. En ineens zei Noor, met haar vingertje op een foto van Floor en Thomas op het strand van Knokke:
"Die mensen ken ik niet. Dat ben jij niet. Jij bent de ene die altijd met een jas aan staat."
Floor keek naar de foto. Ze stond erop in een zomerjurk, lachend, met een hand in die van Thomas. Ze waren inderdaad onherkenbaar.
Die avond, toen Noor sliep, kwam Thomas naast Floor op de bank zitten. Hij zei niets. Hij legde alleen zijn hoofd tegen haar schouder en hun handen vonden elkaar. Heel langzaam.
"We kunnen haar niet laten stikken," zei hij uiteindelijk.
"Dat hoeft ook niet," zei Floor. "Maar we moeten haar niet dragen. Ze heeft twee benen. En wij hebben één dochter."
Ze schakelden een schuldhulpverlener in, iemand van het OCMW die gespecialiseerd was in dit soort situaties. Mevrouw Verbruggen moest alles op tafel leggen — en het bleek om bijna vijftigduizend euro te gaan, verspreid over schulden waarvan Thomas het bestaan niet eens kende. De naaimachine werd verkocht. De auto ook. Er kwam een bewindvoerder. En er kwam vooral één duidelijke regel: geen cent meer van Thomas en Floor, behalve een vast, bescheiden bedrag voor boodschappen, rechtstreeks naar de supermarkt, op factuur.
Mevrouw Verbruggen heeft het Floor nooit vergeven. Ze noemt haar nog steeds "die koude van Gent" tegenover mevrouw Janssens. Maar daar zit Floor niet mee.
Want vorige vrijdag, op het schoolfeest van Noor, stond Floor achter het kraampje met zelfgemaakte cupcake-versiering. Thomas hielp met de limonade. En Noor rende rond met haar vriendinnen, maar kwam elke tien minuten even aan de tafel zitten, zonder iets te vragen. Gewoon om er te zijn.
Om vier uur, toen het feest bijna was afgelopen, klom ze bij Floor op schoot. Er plakte glazuur aan haar wang en haar knuffel, meneer Vos, hing ondersteboven in haar hand.
"Mama, wat gaan we morgen doen?"
"We hebben geen plannen, liefje. Wat wil jij doen?"
"Ik wil gewoon dat jij bij me bent. De hele dag lang. Zonder weg te gaan."
Floor sloeg haar armen om Noor heen. Ze voelde het kleine, warme lijfje tegen zich aan, de suiker op haar wang, de knopen van haar zelfgemaakte jurk die mevrouw Verbruggen ooit had genaaid — de enige jurk die wél af was gekomen.
"Dan doen we dat," zei Floor. Haar stem haperde even, maar ze lachte. Voor het eerst in tijden was het de honger van een kind die haar schema bepaalde, en niet de honger van een schuld.
