— Całe lato sama harowałam na tej działce, a wy przyjechaliście dopiero wtedy, kiedy trzeba pakować plony do toreb?
Magda stała między grządkami z sekatorem w dłoni i nie poznawała własnego głosu. Nie krzyczała z chciwości. Krzyczała z bólu, który zbierał się w niej od miesięcy.
Przy furtce stała jej młodsza siostra, Ewa, w białych trampkach i jasnej koszuli, jakby przyjechała na kawę do ogrodu botanicznego, a nie na starą rodzinną działkę pod Radomiem. Obok niej jej mąż, Paweł, trzymał dwie płócienne torby. Jedna była już prawie pełna jabłek, pomidorów i papryki, które zdążył zebrać, zanim Magda w ogóle zrozumiała, co się dzieje.
— Magda, przestań — Ewa przewróciła oczami. — Działka jest wspólna. Po babci mamy po połowie. Nie będziesz mi teraz wydzielać ogórków jak obcej.
Po babci.
To słowo zabolało najbardziej.
Babcia Zofia zmarła zimą. Cicho, we śnie, w swoim starym domu z niebieskimi okiennicami. Magda załatwiała pogrzeb, dokumenty, rachunki, księdza, stypę. Ewa przyjechała dopiero w dniu ceremonii, elegancka, zapłakana krótko i trochę nieobecna. Kiedy później usiadły na werandzie i rozmawiały o działce, Ewa powiedziała:
— Ja się na tym nie znam. Mam pracę, dzieci, mieszkanie. Jak chcesz, rób tam, co uważasz. Mnie tylko nie wciągaj w pielenie.
Magda potraktowała to jak zgodę.
Wzięła urlop. Pierwszy długi urlop od lat. W maju przyjechała na działkę, która wyglądała jak opuszczona: porzeczki splątane, maliny zarosłe, ziemia twarda, grządki bez kształtu. Sąsiadki, pani Halina i pani Basia, patrzyły zza płotu z ostrożną ciekawością.
— Sama tego nie podniesiesz — powiedziała Halina.
Magda tylko zawiązała chustkę na włosach.
— Zobaczymy.
Wstawała o piątej. Kopała, sadziła, nosiła konewki, walczyła z mszycą, wiązała pomidory, zbierała ślimaki po deszczu. Wieczorami ręce bolały ją tak, że nie mogła utrzymać kubka. Ale ogród odżywał. Rzędy marchewki robiły się proste. Ogórki wspinały się po siatce. Maliny czerwieniały. Jabłonie, przycięte i nakarmione, uginały gałęzie.
Ewa przez całe lato była raz. Na dwadzieścia minut. Powiedziała:
— Ale ty się wciągnęłaś. No, skoro cię to bawi…
Nie zapytała, czy pomóc.
A teraz stała z torbami na gotowe.
Paweł właśnie zrywał niedojrzałe pomidory.
— Proszę tego nie ruszać — powiedziała Magda.
— Przecież nie zabieramy wszystkiego — burknął.
— Zabieracie bez pytania.
Ewa zacisnęła usta.
— Czyli jednak jesteś skąpa. Babcia by się wstydziła.
Wtedy z sąsiedniej działki odezwała się pani Halina.
— Babcia by się wstydziła, ale nie Magdy.
Ewa odwróciła się gwałtownie.
— To rodzinne sprawy.
— Rodzinne? — Halina podeszła do płotu. — Rodzina jest wtedy, kiedy ktoś przychodzi z motyką w maju, nie z torbą we wrześniu.
Pani Basia, która dotąd milczała, dodała:
— Ta dziewczyna całe lato pracowała. W upał, w deszcz. A wy nawet jabłka zrywać nie umiecie, bo połowę obijacie na ziemi.
Paweł spojrzał na torby i nagle jakby zobaczył je naprawdę. Postawił je pod jabłonią.
— Może faktycznie przesadziliśmy — mruknął.
Ewa spiorunowała go wzrokiem.
— Świetnie. Teraz wszyscy przeciwko mnie.
Magda była już zmęczona kłótnią.
— Chcesz plony? Przyjedź wiosną. Posadź. Plew. Podlewaj. Wtedy będziemy dzielić. Ale nie przyjeżdżaj po cudze zmęczenie i nie nazywaj mnie skąpą.
Ewa zabrała męża i odeszła, rzucając jeszcze:
— Udław się tymi jabłkami.
Po ich odjeździe Magda długo stała między zadeptaną sałatą i połamanymi gałązkami malin. Pani Halina weszła przez furtkę bez pytania i objęła ją ramieniem.
— Nie płacz. Grządki poprawimy. A rodzinę czasem też trzeba przekopać, żeby zobaczyć, co tam naprawdę rośnie.
Wieczorem siedziały we trzy na werandzie. Jadły pomidory z solą i kromki chleba z masłem. Magda patrzyła na ogród: trochę poturbowany, ale żywy. Jej. Nie w dokumentach — w pracy, w bólu pleców, w śladach ziemi pod paznokciami.
Jesienią Ewa zadzwoniła. Nie od razu z przeprosinami. Najpierw cicho spytała:
— Jeśli przyjadę w sobotę… pokażesz mi, co robić?
Magda długo milczała.
— Przyjedź w roboczych butach.
Bo dzielenie zaczyna się nie wtedy, gdy owoce są dojrzałe.
Dzielenie zaczyna się wtedy, gdy ktoś obok ciebie schyla się do ziemi.
